Khi nào cần C/O? Có bắt buộc với mọi lô hàng xuất nhập khẩu không?

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, C/O (Certificate of Origin – Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa) là một trong những chứng từ thường xuyên được nhắc đến, đặc biệt khi liên quan đến ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp và nhân sự mới trong ngành vẫn còn băn khoăn: Khi nào cần C/O? C/O có bắt buộc với mọi lô hàng không?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của C/O, các trường hợp bắt buộc và không bắt buộc, cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng C/O trong thực tế.

---

C/O là gì trong xuất nhập khẩu?

C/O (Certificate of Origin) là chứng từ do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp, nhằm xác nhận xuất xứ của hàng hóa theo các quy định và hiệp định thương mại tương ứng.

C/O không phản ánh giá trị hay chất lượng hàng hóa, mà chỉ chứng minh hàng hóa được sản xuất hoặc có xuất xứ tại một quốc gia hoặc khu vực cụ thể.

---

Mục đích của C/O là gì?

C/O được sử dụng chủ yếu cho các mục đích sau:

• Hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do (FTA)

• Chứng minh nguồn gốc hàng hóa theo yêu cầu của hải quan nước nhập khẩu

• Đáp ứng yêu cầu quản lý chuyên ngành hoặc chính sách thương mại

• Phòng vệ thương mại, chống gian lận xuất xứ

Như vậy, C/O đóng vai trò quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng bắt buộc.

---

Khi nào cần C/O?

Trường hợp cần C/O để hưởng ưu đãi thuế quan

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Khi hàng hóa được xuất khẩu từ quốc gia có ký FTA với nước nhập khẩu, người nhập khẩu có thể yêu cầu C/O để được hưởng thuế suất ưu đãi hoặc thuế suất 0%.

Ví dụ:

• Xuất khẩu từ Việt Nam sang các nước ASEAN, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc

• Sử dụng các mẫu C/O như Form D, Form E, Form AK, Form EUR.1, Form CPTPP

Trong trường hợp này, không có C/O thì không được hưởng ưu đãi thuế, nhưng vẫn có thể nhập khẩu theo thuế suất thông thường.

---

Trường hợp C/O được yêu cầu bởi hải quan nước nhập khẩu

Một số quốc gia yêu cầu C/O để:

• Xác định chính sách quản lý nhập khẩu

• Áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại

• Kiểm soát hạn ngạch hoặc cấm vận

Khi đó, C/O gần như bắt buộc, nếu không có sẽ có nguy cơ bị từ chối thông quan hoặc yêu cầu bổ sung chứng từ.

---

Trường hợp người mua yêu cầu C/O

Trong giao dịch thương mại quốc tế, người mua có thể yêu cầu C/O như một điều kiện trong hợp đồng, nhằm:

• Chứng minh nguồn gốc hàng hóa khi phân phối tại thị trường nội địa

• Phục vụ hồ sơ xin giấy phép hoặc bán lại cho bên thứ ba

Trong trường hợp này, dù hải quan không bắt buộc, người bán vẫn cần cung cấp C/O theo thỏa thuận hợp đồng.

---

C/O có bắt buộc với mọi lô hàng không?

Câu trả lời là không.
Không phải mọi lô hàng xuất nhập khẩu đều bắt buộc phải có C/O.

---

Các trường hợp không bắt buộc phải có C/O

C/O không bắt buộc trong các trường hợp sau:

• Người nhập khẩu không có nhu cầu hưởng ưu đãi thuế quan

• Hàng hóa không thuộc diện quản lý xuất xứ đặc biệt

• Hải quan nước nhập khẩu không yêu cầu C/O

• Hàng phi mậu dịch, hàng mẫu, hàng triển lãm (tùy quốc gia)

Trong những trường hợp này, hàng hóa vẫn có thể thông quan bình thường mà không cần nộp C/O.

---

Phân biệt “không bắt buộc” và “không cần thiết”

Nhiều người nhầm lẫn giữa hai khái niệm:

• Không bắt buộc: Không có C/O vẫn thông quan, nhưng có thể mất ưu đãi thuế

• Không cần thiết: C/O không mang lại lợi ích về thuế hoặc pháp lý

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp chủ động không xin C/O vì chi phí xin C/O cao hơn số thuế được giảm.

---

Những rủi ro khi không có C/O trong trường hợp cần thiết

Nếu không có C/O trong các trường hợp cần thiết, doanh nghiệp có thể gặp:

• Không được hưởng ưu đãi thuế theo FTA

• Bị áp dụng thuế suất cao hơn

• Bị hải quan yêu cầu giải trình xuất xứ

• Kéo dài thời gian thông quan

Do đó, việc đánh giá đúng thời điểm cần C/O là rất quan trọng.

---

Một số lưu ý quan trọng khi sử dụng C/O

• C/O phải phù hợp với hiệp định thương mại áp dụng cho lô hàng

• Thông tin trên C/O phải thống nhất với Invoice, Packing List và B/L

• C/O cần được nộp đúng thời hạn theo quy định của từng nước

• Không phải mọi mặt hàng đều đủ điều kiện cấp C/O ưu đãi

Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ quy tắc xuất xứ trước khi xin C/O.

---

Kết luận

C/O là chứng từ quan trọng trong xuất nhập khẩu nhưng không bắt buộc với mọi lô hàng. C/O chỉ thực sự cần thiết khi doanh nghiệp muốn hưởng ưu đãi thuế quan, khi hải quan nước nhập khẩu yêu cầu, hoặc khi hợp đồng thương mại có điều khoản bắt buộc.

Hiểu rõ khi nào cần C/O và khi nào không sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và hạn chế rủi ro pháp lý trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Xem thêm:

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VẬN CHUYỂN QUỐC TẾ TRONG CHUỖI CUNG ỨNG HIỆN ĐẠI 

Bao bì ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ thông quan khi gửi hàng quốc tế