Có Bắt Buộc Khai Đúng Giá Trị Hàng? Rủi Ro Khi Khai Thấp

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, câu hỏi “Có bắt buộc khai đúng giá trị hàng không?” luôn được nhiều cá nhân và doanh nghiệp quan tâm. Đặc biệt, một số người có xu hướng khai thấp giá trị hàng hóa để giảm thuế nhập khẩu hoặc tránh các khoản phí liên quan.

Tuy nhiên, việc khai báo không đúng giá trị thực tế tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định và những hậu quả có thể xảy ra khi khai thấp giá trị hàng hóa.

1. Có bắt buộc phải khai đúng giá trị hàng hóa không?

Câu trả lời là bắt buộc phải khai đúng và trung thực.

Theo quy định hải quan của hầu hết các quốc gia, giá trị khai báo phải phản ánh giá trị giao dịch thực tế giữa người mua và người bán. Giá trị này thường được thể hiện trên:

• Commercial Invoice

• Hợp đồng mua bán

• Chứng từ thanh toán

• Tờ khai hải quan

Hải quan có quyền kiểm tra, đối chiếu và yêu cầu cung cấp thêm chứng từ nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ.

Việc khai đúng giá trị không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn giúp quá trình thông quan diễn ra minh bạch, nhanh chóng.

2. Vì sao nhiều người khai thấp giá trị hàng?

Một số lý do phổ biến gồm:

• Giảm thuế nhập khẩu

• Giảm thuế giá trị gia tăng (VAT)

• Tránh vượt mức miễn thuế

• Hạn chế bị kiểm tra chuyên ngành

Tuy nhiên, lợi ích trước mắt thường không đáng so với rủi ro có thể xảy ra.

3. Rủi ro khi khai thấp giá trị hàng hóa

🔹 Bị giữ hàng để xác minh

Hải quan thường có cơ sở dữ liệu tham chiếu giá thị trường. Nếu giá khai báo thấp bất thường, hệ thống sẽ đánh dấu rủi ro.

Khi đó, lô hàng có thể:

• Bị tạm giữ

• Yêu cầu bổ sung hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán

• Bị chuyển sang kiểm hóa thực tế

Thời gian xử lý có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.

🔹 Bị truy thu thuế và phạt hành chính

Nếu cơ quan hải quan xác định có hành vi khai sai, bạn có thể:

• Bị truy thu phần thuế thiếu

• Bị phạt hành chính theo tỷ lệ phần trăm giá trị chênh lệch

• Bị ghi nhận vi phạm trong hệ thống quản lý rủi ro

Trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể bị xử lý theo quy định về gian lận thương mại.

🔹 Ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp

Doanh nghiệp có lịch sử khai báo không trung thực có thể:

• Bị xếp vào nhóm rủi ro cao

• Tăng tỷ lệ kiểm tra thực tế

• Thường xuyên bị soi xét kỹ hồ sơ

Điều này làm chậm tiến độ giao hàng trong các lô sau và tăng chi phí vận hành lâu dài.

🔹 Rủi ro về bảo hiểm hàng hóa

Trong trường hợp xảy ra mất mát hoặc hư hỏng, công ty bảo hiểm thường căn cứ vào giá trị khai báo để bồi thường.

Nếu bạn khai thấp giá trị:

• Số tiền bồi thường sẽ thấp theo giá đã khai

• Không thể yêu cầu bồi thường theo giá thực tế

Như vậy, bạn có thể mất nhiều hơn số tiền “tiết kiệm” được từ việc giảm thuế.

🔹 Phát sinh chi phí lưu kho và lưu container

Khi hàng bị giữ để xác minh giá trị, các chi phí có thể phát sinh gồm:

• Phí lưu container (demurrage)

• Phí lưu bãi (storage)

• Phí sửa tờ khai

• Phí dịch vụ xử lý bổ sung

Tổng chi phí này đôi khi còn cao hơn phần thuế bạn định giảm.

4. Hải quan xác định giá trị hàng hóa như thế nào?

Cơ quan hải quan có nhiều phương pháp để xác định trị giá tính thuế:

• So sánh với hàng hóa tương tự đã nhập khẩu trước đó

• Tham khảo cơ sở dữ liệu giá

• Kiểm tra hợp đồng và chứng từ thanh toán

• Áp dụng phương pháp suy luận nếu không đủ căn cứ

Vì vậy, việc khai thấp giá trị khó có thể “qua mặt” hệ thống kiểm tra hiện nay.

5. Trường hợp nào cần điều chỉnh giá trị?

Có những trường hợp giá trị khai báo cần điều chỉnh hợp pháp, ví dụ:

• Hàng khuyến mãi

• Hàng mẫu không thanh toán

• Giảm giá thương mại được thể hiện rõ trong hợp đồng

Tuy nhiên, các trường hợp này phải có chứng từ chứng minh đầy đủ.

6. Giải pháp để hạn chế rủi ro

Để tránh các vấn đề liên quan đến khai sai giá trị hàng hóa, bạn nên:

✅ Khai báo trung thực theo hóa đơn thực tế
✅ Lưu giữ đầy đủ hợp đồng và chứng từ thanh toán
✅ Tham khảo ý kiến đơn vị logistics hoặc tư vấn hải quan
✅ Cập nhật quy định thuế và chính sách nhập khẩu

Minh bạch ngay từ đầu sẽ giúp bạn tiết kiệm chi phí và thời gian về lâu dài.

7. Kết luận

Khai đúng giá trị hàng hóa là nghĩa vụ bắt buộc trong hoạt động xuất nhập khẩu. Việc khai thấp giá trị có thể mang lại lợi ích ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn như bị giữ hàng, truy thu thuế, phạt hành chính và ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp.

Thay vì tìm cách giảm thuế bằng khai sai, doanh nghiệp nên tối ưu chi phí thông qua tư vấn thuế hợp pháp và lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp. Sự minh bạch trong khai báo chính là nền tảng cho hoạt động xuất nhập khẩu bền vững và an toàn.

Xem thêm:

Điều gì xảy ra nếu người nhận không liên lạc được?

Cut-off là gì trong vận chuyển quốc tế?